Böbreğini Satılığa Çıkaran Ünlü Dansöz

Birsen Ayda; İstanbul’un eğlence mekânlarında kıvrak otantik danslarıyla fırtına gibi esti. Binlerce hayranının iltifatlarına mazhar oldu; düşlerini süsledi. Çektiği filmlerle de şöhretini perçinledi.

Böbreğini Satılığa Çıkaran Ünlü Dansöz

Uzun siyah saçları, iri kömür gözleriyle hemen fark edilirdi. ‘Malkoçoğlu’, ‘Battal Gazi’ gibi epik filmlerde, üstlendiği ‘vamp kadın’ rolleriyle iyiden iyiye ünlendi. Aslında yakın çevresinde ve eğlence dünyasında belli şöhrete sahipti. Ama tanınmış yıldızlara eşlik etmek ismini daha da parlattı.

Birsen Ayda; 1946 yılı, Ankara doğumluydu. Ama ilk gençliği İzmir’de geçti. Aile parçalanmasının kurbanıydı. Annesinin yanında kaldı; İzmir Kız Lisesi’nin orta kısmını zorlukla bitirebildi. Çalışkan ve zekiydi; ama yetersiz maddi şartlar eğitimini yarım bıraktırdı. 10 yaşında Yeşilçam ile tanıştı. Seyfi Havaeri’nin senaryosunu yazıp yönettiği ‘Sevda Sahilleri’ adlı filmde küçük rol aldı. Filmde, eski sevgilisiyle karşılaşan balıkçının hikâyesi anlatıldı.

Ayda; hayatın yükü omuzlarına binince; para kazanmak mecburiyetinde kaldı. Annesinin geliri yetersizdi. Bir komşusundan oryantal dersleri aldı; dansözlük yapacaktı. 1961’de İzmir ve İstanbul gazinolarında dans etti; ekmek parasını çıkardı. Farklı güzelliği, körpeliği, cilvesi ve cazibesiyle kendine yer edinmeye çalıştı. Etrafında hayran halkaları oluştu. Dans kıyafetleri, makyajı ve iri siyah gözleriyle çarpardı. Sinemadan da teklifler aldı. Hep 2. derece roller önerildi; yalnızca güzelliğini sergilenmesi/göstermesi beklendi.

- ‘Fatih’in Fedaisi’nde Kartal Tibet ile oynadı… -

Asıl çıkışı ve adını duyurması 1966’daydı. Senaryosunu Safa Önal’ın yazdığı; Tunç Başaran’ın yönettiği ‘Fatih’in Fedaisi’nde Kartal Tibet ile oynadı. Kenan Pars, Ayfer Feray, Tijen Par, Sevda Ferdağ, Süleyman Turan ile beraberdi. Yaşının körpeliğini ve farklı/değişik güzelliğini sergiledi. Türk Sineması yeni, hayli başarılı vamp kazandı.

Sinema serüveni 20 filmle sınırlı kaldı. Okullu değil; alaylı idi. Sinemada kariyer amaçlamadı; niyeti para kazanmaktı. Ayhan Işık, Cüneyt Arkın, İzzet Günay, Tanju Korel, Erol Taş, Zeynep Değirmencioğlu ile de aynı setleri paylaştı. ‘Malkoçoğlu Kara Korsan’ (1968), ‘Ayşecik ve Ömercik’ (1969), ‘Cehenneme Dolmuş Var’ (1971) gibi filmlerde göz doldurdu.

Kartal Tibet’in başarı ile canlandırdığı, ‘Tarkan Altın Madalyon’daki rolü önemliydi. Eva Bender gibi sarışın İskandinav afet ile aynı kadrodaydı. Birsen Ayda; şuh, azgın, gözü doymaz Vandal Kraliçesi’ni oynadı. 2 güzelin ‘cazibe defilesi’ perdede harikalar yarattı. Film beklenilenin/tahminin çok üstünde ilgi gördü. 

- Birsen Ayda; Duygu Yüklü, Kalbi Mantığının Önünde Yürüyen Kadındı… -

‘Battal Gazi Geliyor’daki (1973) Maria rolü ile adını ‘vamp kadınlar kategorisi’ne kalıcı yazdırdı. Seksapalitesini, iri gözlerini, dansını sergiledi. Cüneyt Arkın başroldeydi. Natuk Baytan da yönetmendi.

Ayda; duygu yüklü, kalbi mantığının önünde yürüyen kadındı. Paraya, şöhrete, sosyal statüye itibar etmezdi. Romantik yönü hep ağır basardı. 1960’lı yılların yumuşak sesli, romantik solisti Atınç ile hayatını birleştirdi. O güne kadar kazandığı her şeye - aniden! - veda etti. Şöhretinin üzerine sünger çekti.

Atınç; müzik yaşamına basgitar çalarak girdi. 1942’de İstanbul’da doğdu. 1966’da, Ergüder Yoldaş’ın kurduğu ‘Halikarnas Altılısı’ ile eğlence sektöründe tanındı. Sonraki yıllarda tek başına çalıştı. Gitarının yanına sesini de gösterdi. EGEFON’dan çıkan 45’lik plağı ‘Sarmaşık Gülleri’ ile şöhreti yakaladı. Adını geniş kitlelere duyuran plağının öteki yüzündeki şarkı: ‘Nisan Yağmuru’ydu. Gazinolarda sahneye çıktı. 1970’li yılların sonunda müziği tamamen bıraktı. Eşi ile Beyoğlu Küçükparmakkapı Sokak’taki küçük dükkânda ticarete girişti. Mekânın ruhsatı ve sorumluluğu Birsen Ayda’nın üzerindeydi.

- Yoğun Hayat Trafiğinden Çocuk Sahibi Olamadılar… -

Bir ömür boyu beraberlik yemini veren çiftin evliliği 1992’de sona erdi. Zengin değildiler; fakat kimseye de muhtaç olmadılar. Yoğun hayat mücadelesinden çocukları da yoktu. 

Atınç; 1992’de, aniden hayatını yitirdi. Birbirine dayanarak, hayata direnen ikilinin ortaklığı bozuldu. Birsen Ayda; yeryüzü meydanında tek başınaydı. Sosyal güvencesi yoktu; sürekli geliri de namevcuttu. Yardım almadan dükkânı yürütmesi de imkânsızdı. Kiraya vermeyi ve getirisiyle hayatını sürdürmeyi kararlaştırdı. Beyoğlu’nda küçük odaya sığındı; pansiyoner kalacaktı.

Birsen Ayda; ölümünden az önce yerleştirildiği huzurevinde, ziyaretine gelen gazetecilere yaşadığı dramı/başına gelen faciayı anlattı. 

Ayda; dükkânını kiralamaya gelen 2 delikanlıya güvenmişti. Gereken kolaylığı gösterdi; cafe şeklinde düzenlenecek mekânın ‘sorumlu müdürlüğü’ne de kabul etti. İddiasına göre; tuzağa düşürüldü. Tahakkuk eden vergi(ler) ödenmedi. Adına çıkarılan kredi kartları da patladı. Borçlar her gün büyüdü; altından kalkılmaz hale geldi. Dükkânın mülkiyeti, Millî Emlak’e aitti; ruhsatı ve vergi levhası Birsen Ayda’nın üzerineydi. Cafe’yi çalıştıranlar; kiracının kiracısı konumundaydı. Gençler; vergileri ödememekle kalmadı. Defterdarlık ile anlaşarak, mekânın işletme iznini üzerlerine geçirdiler. İşletmenin bütün sorumluluğu, 1983 yılından beri Ayda’nın şahsındaydı. 

Uyanık müstecirler; dükkânı elinden aldı; yalnız kadını sokağa bıraktı/attı. Birikmiş borçları da sırtına yüklediler.

- Tek Gelir Kaynağı; Beyoğlu’ndaki Küçük Dükkân da Elinden Çıktı… -

Müteveffa Birsen Ayda’nın ifadesine göre; ‘nefes borusu kesildi’! ‘Borcu başıma kiracılarım sardı. Tek gelir kaynağım: Beyoğlu’ndaki küçük işyeriydi. Hem dükkânımı kaybettim, hem de dolandırıldım,’ diyecekti.

Hakkını aramak için dava açtı; savcılığa suç duyurusunda bulundu.

2008’de, 63 yaşındaki Birsen Ayda’nın vergi borcu 150 bin lirayı aştı. Ölümünden 2 yıl önce, böbreğini satışa çıkardı. Doktorlarının karşı çıkmasına rağmen, kararından dönmedi. Hayatı boyunca sigara ve içki içmemişti. Eline geçecek para ile borcunu ödeyebilecek; kalanı ile de ahir ömründe rahat edebilecekti. Ama organ satışı kanunen yasaktı. Organ mafyasının eline düşmekten de korktu. Kararını uygulayamadı.

Huzurevi’ne yerleştirilinceye kadar; Beyoğlu Ülker Sokak’ta tek odalı kira evinde yaşadı. Bir dilim ekmeğe dahi muhtaçtı; ama gururluydu; yardımları kabul etmedi:

‘Ben para dilenmiyorum. Ölmeden önce yüzüm bir defa gülsün istiyorum. Kaybettiğim iş yerimin geri verilmesini talep ediyorum. Borçlarımı da ödeyeceğim,’ diye dert yanacaktı.

Araya giren birkaç hatırlı tanıdığı sayesinde, Zeytinburnu’nda huzurevine yerleştirildi. Ama rahat edemedi. Başına buyruktu; yalnız yaşamaya alışkındı:

‘Çıldırmak üzereyim. Burada kalmaktansa; ölmeyi yeğlerim. Gerekirse; açlık grevi yapacağım. Huzurevi; benim için işkencehane oldu; kendimi tımarhanede sanıyorum.’

Bütün dert yanmalara karşın; sıcak, güvenilir kurumdaydı. Yiyecek içecek sıkıntısı çekmedi; ihtiyaçları, sağlığı ile yakından ilgilenildi. 

Son 10 ayında akciğer kanseri tedavisi gördü.

2011’de öldüğünde; 66 yaşındaydı. Mücadele, koşuşturma, çile, acı içinde geçen ömrü; Yeşilköy Mezarlığı’nda son buldu. Yeşilçam’a kendince imzasını atan şöhretin mezar taşında adı bile yoktu.

25 November 2019 22:33
229 kez okundu

Ali Hikmet İnce



Benzer Yazılar

Adnan Menderes’in Son Yasak Aşkı

Menderes’in bir yanı hep boştu/boş kaldı. Eşi Berin Hanım ve tanıdığı/birlikte olduğu bütün kadınlarda annesini aradı; daha doğrusu anne sıcaklığını/şefkatini bulmaya çalıştı. Arayış serüveninde toplumun değer yargılarını pek dikkate almadı; anı dolu dolu yaşadı… Hep kalbinin sesine uydu; kadınların peşinden gitti, koştu…

Hani O Bırakıp Giderken Seni

Yusuf Nalkesen, ünlü şair/yazar Orhan Seyfi Orhon’a ait Veda Busesi adlı şiiri 1951’de besteledi. Veda Busesi’nin tanınması/söylenmesi için tam 10 yıl sabırla bekleyecekti.

Dokuz Defa Alkol Komasına Giren Aktör

Türkiye; onu, Ankara Radyosu’nun sabah kuşağındaki ‘Arkası Yarın’ skeçlerinin anonslarında tanıdı.

Süleyman Turan: ‘Esas Oğlan’ın En Can Dostu

Süleyman Turan; hem tiyatroda, hem de sinemada birer kez başrol oynadı. Adı; Harput’ta Bir Amerikalı oyununda ve Dikkat Kan Aranıyor filminde en üste yazıldı…

Tanju Okan Ve ‘Kadınım’ Şarkısı

Tanju Okan; İzmir’den yetişmiş bir ses sanatçısıydı. Türk Hafif Müziği’nin kurucuları/öncüleri arasındaydı. Kısa sayılabilecek hayatında unutulmayacak/ölümsüz şarkılar seslendirdi. Son anına kadar hayata kırgındı; mutsuzdu; huzursuzdu…

Peyami Safa'nın Gizli Aşkı

Ünlü romancı Peyami Safa; kendisinden özel edebiyat dersleri alan - sonradan meşhur hikâyeci! - Sevim Burak’a deli gibi âşıkmış…

Süleyman Turan: ‘Esas Oğlan’ın En Can Dostu

Süleyman Turan; hem tiyatroda, hem de sinemada birer kez başrol oynadı. Adı; Harput’ta Bir Amerikalı oyununda ve Dikkat Kan Aranıyor filminde en üste yazıldı…

Cenazesi Moskova’ya Götürülen Türk Hükümdar

Emir Timur; taş üstünde taş, omuz üstünde baş bırakmadı. Kan dökücülük, yok edicilik, baş eğdiricilik de rol modelini - Cengiz Han’ı! - hiç aratmadı. Hep Müslüman halklar ve devletlerle didişti/dövüştü…

Papa Francesco ‘Bar Fedaisi’ymiş

Papa, öğrencilik yıllarında bir barda fedailik yapmış.

Kışı Paltosuz Geçiren Camoka

Danyal Topatan; hayatının tamamını Yeşilçam Sokağı’nda geçirdi. Her tür rolü başarıyla oynadı. Kameranın hem önünde, hem de arkasında çalıştı. Gerçek hayatta ise hep ezildi.

Kulak Çeken Senarist

Asıl adı Abdulkadir Pirhasan’dı; geniş kitlelerce Vedat Türkali diye tanıdı.

Akıl Hastanesinde Zincirlenen Ünlü Film Yıldızı

Türk Sineması’nın Küçük Hanımefendisi Belgin Doruk’un Son İsteği: Hayat Hikâyesinin Sinema Filmi Ya Da Televizyon Dizisi Yapılmasıydı…

Vergiye Giden Ev Parası

Yeşilçam yıldızlarının çoğu günlük yaşardı. Sektör küçük bir krize girerse; geçim sıkıntısına düşerlerdi.

Terziden Film Yıldızı

Balıkesir’in Burhaniye ilçesinde kendi halinde bir terziydi.

Yıldız Kenter: ‘Hayatım Tiyatro…’

Tiyatromuzun temel direklerindendi. Hayatını tiyatroya adadı ve adını en yükseğe yazdırdı. Yıldız Kenter: ‘Tiyatromuzun Divası’ydı…

Arzu Okay’ın Dramı

Babası Adanalı bir taksi şoförü, annesi İzmirli bir ev hanımıydı.

Vergiye Giden Ev Parası

Yeşilçam yıldızlarının çoğu günlük yaşardı. Sektör küçük bir krize girerse; geçim sıkıntısına düşerlerdi.

‘Fahri Menajer’ Öztürk Serengil

Öztürk Serengil; 1970 sonrası ekonomik krize giren Yeşilçam’ın pek çok ünlü ismine yardımcı oldu; para kazanmalarını sağladı. Sinema seyircisi; hayranlık duyduğu isimleri gazino sahnelerinde dikkatle, hayranlık dolu merakla izledi.

Süleyman Turan: ‘Esas Oğlan’ın En Can Dostu

Süleyman Turan; hem tiyatroda, hem de sinemada birer kez başrol oynadı. Adı; Harput’ta Bir Amerikalı oyununda ve Dikkat Kan Aranıyor filminde en üste yazıldı…

Tanju Okan Ve ‘Kadınım’ Şarkısı

Tanju Okan; İzmir’den yetişmiş bir ses sanatçısıydı. Türk Hafif Müziği’nin kurucuları/öncüleri arasındaydı. Kısa sayılabilecek hayatında unutulmayacak/ölümsüz şarkılar seslendirdi. Son anına kadar hayata kırgındı; mutsuzdu; huzursuzdu…

Nazilere Mezarlarında da Rahat Yok

Nazi lideri Adolf Hitler’in anne ve babasının mezar taşları kaldırıldı. Hitler’in yardımcısı Rudolf Hess’in mezarı açıldı; kemikleri çıkarıldı ve fırında yakılıp, külleri açık denize döküldü.

Kahvesinde Garsonluk Yapan ‘Kötü Adam’

Erol Taş; Yeşilçam’ın en tanınmış karakter oyuncularındandı.

İnce Hastalığın Pençesindeki Figüran

Hakkı Haktan; Vesikalı Yarim’deki şef garsondu. Binlerce Yeşilçam figüranı gibi, rekor sayılacak filmde oynadı; ama gündelikçilikten öteye geçemedi.

Viski Eşliğinde İlahi

Fahrettin Aslan’ın büyük oğlu Sacit Aslan anılarına yer verdiği ‘Kovadaki Balıklar’ kitabı yayınlandı.

Babası İsteyince Sinemayı Bıraktı

Zeynep Aksu; çok zengin/tanınmış ailenin biricik kızıydı.

Ali Babacan’ın Bilinmeyen Hikâyesi

Ali Babacan; - Başkentli gazetecinin benzetmesiyle! - Ankaralı, Müslüman burjuva ailenin - yurt içinde ve yurt dışında! - en iyi okullarda eğitim almış üyesiydi. ABD’ye gitti; Batı gördü; yabancı diller öğrendi. Aile şirketini yönetmesi, geliştirmesi/yükseltmesi beklendi. Babacan; kendisini aniden siyasetin içinde buldu; sonrası çorap söküğü gibi geldi…

Bornozla Gömülmek İsteyen Striptizci

Seher Şeniz, parçalanmış aile kurbanıydı. Babasını hiç tanımadı; annesinin ve kardeşlerinin desteğini de - yeterince! - gör(e)medi. Sevgiyi, huzuru ve aile sıcaklığı başkalarında aradı. Hep aldatıldı; cinsel obje olarak değerlendirildi; sürekli hayal kırıklığı yaşadı. İfadesine göre; ‘kullanıldı!’

Tek Kişilik Güzel Ordu

Kiev Üniversitesi Tarih Bölümü’nün son sınıf öğrencisi Lyudmila Mikhailovna Pavlichenko - ki 24 yaşındaydı! - , okulu bırakıp orduya katılmayı, Nazilere karşı savaşmayı planlamıştı.

Yerli James Bond Göksel Arsoy

Göksel Arsoy; daha çok romantik aşk filmleriyle tanındı.

Bavulda Festivale Giden Film

Umut; 1970 Adana Altın Koza Film Yarışması’nda tam altı ödül birden kazanmıştı.

Diğer Türk Sineması Yazıları

Arzu Okay’ın Dramı

Babası Adanalı bir taksi şoförü, annesi İzmirli bir ev hanımıydı.

İki Düzine Eş Değiştiren Karakter Oyuncusu

Salih Tozan; Yeşilçam’da defalarca çekilen ‘Üç Arkadaş’ filminin ilkinde başrol oynamıştı.

Erkek Gibi Kadının ‘Çirkin Kral’ Aşkı

Bir gazete röportajında şöyle diyecekti: ‘Hayatım boyunca Yılmaz Güney gibi adam düşledim. Her arzu ettiğini alan, her istediğini koparan erkekle tanışmayı arzuladım.'

Türker İnanoğlu İle Türkan Şoray’ın Nişanı

Türker İnanoğlu; kabiliyetin parıltısını hemen görürdü. Türkan Şoray’ı aşırı ısrarlardan sonra Yeşilçam’a başlatabildi. ‘Türk Sineması’nın Sultanı’nı keşfetme başarısı şahsına aitti.

Kışı Paltosuz Geçiren Camoka

Danyal Topatan; hayatının tamamını Yeşilçam Sokağı’nda geçirdi. Her tür rolü başarıyla oynadı. Kameranın hem önünde, hem de arkasında çalıştı. Gerçek hayatta ise hep ezildi.

Devlet Gibi Otoriter Kadın

Neriman Köksal adı ile Yeşilçam’da ünlenen Hatice Küpçü; Çetin Karamanbey tarafından sinemamıza kazandırıldı.

Yerli James Bond Göksel Arsoy

Göksel Arsoy; daha çok romantik aşk filmleriyle tanındı.