İngiliz İstihbaratı’nın Gözünden Enver Paşa

İngiliz devlet arşivlerindeki istihbarat belgeleri çok farklı Enver Paşa portresi çizdi. Kayıtlara/yazılanlara göre Enver Paşa; Almanya’nın desteğiyle tahta çıkmayı arzulardı. Kendisini Napolyon ile kıyaslardı. Yakın korumasına çok dikkat ederdi.

İngiliz İstihbaratı’nın Gözünden Enver Paşa

İngiliz Gizli Servisi ve diplomatları; İttihat ve Terakki Partisi’nin triosu, Talat, Cemal ve Enver Paşa’yı yönetime geldikleri andan itibaren çok özel/yakın incelemeye aldı. Özel hayatları, kişisel özellikleri, kuvvetli/zayıf noktaları, zekâ seviyeleri, hatta siyasî/askerî kapasiteleri/kabiliyetleri didiklenip raporlandı.

Enver Paşa’nın Naciye Sultan’la Damat Ferit Paşa’nın Konağı’ndaki düğünü en ince detaylarına kadar izlendi/mercek altına alındı. Düğün için alınan yatağın fiyatı bile yazışmalara/raporlara girdi.

İngiliz Gizli Servisi’nin ve diplomatlarının istihbarat yazışmalarına göre Enver Paşa; Berlin’de askeri ateşe iken, Almanlar tarafından el üstünde tutuldu, pohpohlandı; sonunda da Alman sempatizanı/yandaşı kesildi.

Aynı raporlara göre Enver Paşa; Saray’da görevli basit/sade memurun oğluydu. 30 yaşında Harbiye Nazırı oldu. Babasının da statüsü yükseldi: Ahmet Enver Bey ‘Saray Başmimarlığı’na atandı.

Enver Bey, askeriyeden yetişti; 1908 Devrimi’nin ‘kahraman’ıydı. Berlin’e askeri ateşe tayin edildi. Almanların özel ilgisine mazhar oldu; Alman sempatizanı kesildi. Trablusgarp Savaşı’nda Bingazi Savunması’nda iyice ünlendi; şöhret başını döndürdü. Yazılan yorum(lar)a bakılırsa; askeri yeteneğe - gerçekten! - sahip olup olmadığını ispatlayamadı. Balkan Savaşları’nda da önemli başarısı yoktu.

- Ordudaki Yeteneksiz Subayları Tasfiye Etti… -

Osmanlı Tarihi’nde ilk defa ordu içindeki yeteneksiz ve yetersiz personeli/subayları temizleme/ihraç etme cesaretini gösterebildi.

Enver Bey; yaklaşık 1.65 metre boyundaydı; zayıf /sağlıklı vücuda sahipti. İtalyan kesimi saç tarzı ile yakışıklı sayılırdı. Açık tenliydi; parlak gözleriyle tebessüm ettiğinde çekici görünüm kazanırdı. Sessiz ve ağzı sıkıydı. Cemiyetin politikalarında/icraatlarında çok etkindi; fakat uzun zaman arka/geri planda kalmayı başardı. 

Sadrazam haricindeki diğer bakanlar ve İttihat ve Terakki Partisi’nin yöneticileri basit yaşantılarını değiştirmedi/aynen sürdürdü. Fakat Enver Paşa, büyük/görkemli malikânede oturdu. Tek başına dışarıya çıkmadı. Yanına yaverini ve en az 4-5 generali almadan görünmedi. Her zaman arka(sın)dan - içinde korumalarının bulunduğu! - otomobil takip ederdi. 

Gösteriş yapmayı sev(er)di. Bir defasında, Avrupa devletlerinin büyükelçilerine davet verdi. Konukları önceden karşılamak yerine, herkesin gelmesini bekledi. Kraliyet mensubu edasıyla mahiyeti eşliğinde salona giriş yaptı.

- Tam Bir Alman Hayranı Ve Dostuydu… -

Raporlarda yazıldığına göre; düşük kapasiteye ama sınırsız kibire sahipti. ‘Oyuncak gibi kullanmaya niyetli’ Almanlar tarafından kolayca/zorlanmadan elde edildi. Katıksız Alman hayranı kesildi; savaşta Almanya tarafında/safında yer alma konusunda zorlanmadı. ‘Şüphesiz ki, Jön Türk Partisi içindeki en suçlu kişiydi.’

Esasında kişisel hiçbir askeri başarısı yoktu. Ama ilk devrimin kahramanı payesiyle anıldı. Kendini - dünyaya yeniden gelmiş! - Napolyon olarak görürdü. Fransız’ın heykelini masasının üzerinde bulundururdu. Ülkeyi kurtarmanın/yönetmenin kaderine yazıldığına inanırdı.

İngiliz kayıtlarına göre; aşırı şişirilmiş balona benze(tilebili)rdi. Avrupa basınının ve politikacılarının abartılı konuşmaları ve değerlendirmeleriyle hak etmediği şöhrete sahipti. Sıradan fakat yakışıklı subaydan kahraman yaratıldı. Enver Paşa; Neue Freie Presse adlı Yahudi/Alman yayın organınca Bonnaparte, Achilles ve Siegfried ile karşılaştırıldı/kıyaslandı. Orta Avrupa’nın Yahudi basını da aynı şekilde davrandı. Arnavut kökenliliği - kayıtlara göre! - tartışıldığında; ‘Korsika gibi Arnavutluk da kartal yetiştirir,’denmesi, halkın gözünde mükemmel şöhret kazandırıldığına işaretti. 

Amaçlarına ulaşmadaki sınırsız hırsı ve vicdansızlığı yüzünden Nazım Paşa’yı kendi eliyle vurdu. Ardından 1913’deki hükümet darbesini organize etti. 

Edirne’nin tekrar Türklerin eline geçmesini sağladı. Fahri Paşa komutasındaki birliklerin - fetihten hemen sonra! - Edirne’ye girmemeleri emredildi. Enver Paşa beklenildi; başındaki Napolyonvari şapkası ve develerden oluşan birliğin öncülüğünde şehrin ana kapısından kahraman edasıyla süzülüşü sağlandı. 

Karısı - Naciye Sultan! -, Padişah’ın kuzeniydi. Söylentilere göre Enver Paşa; Almanların cesaretlendirmesiyle tahta çıkmayı/oturmayı arzulamaktaydı. 

- İngiliz İstihbaratı, Enver Paşa’nın Düğününü İzledi… -

Enver Paşa; 5 Mart 1914 Perşembe günü, Naciye Sultan ile Damat Ferit Paşa’nın konağında yapılan muhteşem düğünle dünya evine girdi. Hava sisliydi ve hafif yağmur çiseliyordu. Naciye Sultan; Hartum eski Sultanı - müteveffa! - Süleyman Efendi’nin mahdumesiydi/kızıydı. Türkiye’de yürürlükteki âdete göre; düğünlerde misafirlere yemek verilirdi. Yemeğin zenginliği ailenin onurunu ve asaletini yansıtırdı. 

İngiliz İstihbaratı’nın kayıtlarına göre; Enver Paşa’nın düğünü standart Türk insanınınkinden farklıydı. Paşa; müstakbel eşini davetliler ve yabancı diplomatlarla tek tek tanıştırdı. Naciye Hanım çok şık gelinlik giydi; misafirleriyle Fransızca konuştu. Söyleşisi hayli uzundu. 

Enver Paşa ve Prenses Naciye Hanım, nikâh defterini beraberce imzaladı.

Çok sayıda davetli Türk ve yabancı kadın, Naciye Sultan’ı gelin odasında da ziyaret etti. Odadan çıkanların yerini hemen yenileri doldurdu. Bir ara Enver Paşa da odaya girip Avrupalı hanımlarla sohbet etti.

İngiliz İstihbaratı’na düğün bilgilerinin toplanmasında, davetliler arasındaki Avrupalı bir hanım da yardım etti. 

Enver Paşa, yerli konuklarına düğün yemeği verdi. Avrupalıları ziyafete çağırmadı. Öncesinde de misafirlerini tek tek kabul etti ve hatırlarını sordu. 

İngiliz belgesine göre; düğün yatağına 1.000 Sterlin ödendi. Orijinal belgede, bu bilginin bulunduğu paragrafın üzerinin çizildiği görüldü.

- Birinci Dünya Savaşı’na Girme Kararını Tek Başına Verdi… -

Savaştan önceki 3 ay boyunca, Almanya’yı sürekli övdü. Sempatisini tekrarlarken; Osmanlı’nın Almanya ile ittifak içinde savaşa girmesi fikrini savundu; arkadaşlarını ikna etmeye çalıştı. Yoğun ısrarlarıyla dava arkadaşlarını razı etmeyi başardı. Destek bul(a)masaydı; tek başına savaşa girme kararı alabilirdi/alırdı. Alman Amirali Suchon’un Osmanlı Donanması’nın başında Odesa’ya yaptığı saldırı yalnızca Enver Paşa’nın bildiği sırdı. Belki Talat Paşa da - Dahiliye Nazırı! - haberdardı. Sadrazam ve diğer nazırlar bihaberdi. Talat Paşa; Ermeni olaylarıyla meşguldü.

Kayıtlara göre; Paşa’nın Ermeni suikastına uğramaması büyük sürprizdi/şanstı. Her zaman - aşırı! - tedbirli ve dikkatliydi.

Raporlarda, Enver Paşa’nın İngiltere’nin gücünü ve kaynaklarını hafife aldığı vurgulandı. ‘İngiliz Ordusu’nun gücünü ve savaş kabiliyetini küçümsedi,’ değerlendirmesine de yer verildi.

(Yazı için Bülent Özdemir’in Osmanlı’nın Wikileaks Raporları, Kenan Aksu’nun İngiliz Gizli Belgelerinde Enver Paşa adlı kitaplarından da yararlanıldı.) 

30 December 2019 16:35
313 kez okundu

Ali Hikmet İnce



Benzer Yazılar

Hanım Sultan’ın Ermeni Jigolosu

Serfirâz Hatun, Osmanlı’nın 31. padişahı Sultan Abdülmecit’in gözdesiydi. Su gibi para harcar, Avrupa elbiseler giyer, Galata ve Beyoğlu’nda fink atardı. ‘Küçük Fesli’ lakaplı, yakışıklı Ermeni müzisyeni jigolo tutmuştu.

Mirasını Diyanet’e Bağışlayan Başbakan

Hacı Emin Ağa rahmetli olunca, mirası çocuklarına, onlardan da torunlarına geçti.

Şairlerden Dayak Yiyen Eleştirmen

Nurullah Ataç, döneminin eleştirileri en çok önemsenen üstadıydı. Dilde sadeleşmeyi destekledi. Cumhuriyet ilkelerini savunan genç kabiliyetleri hep destekledi. Ömrünü Türkçe’ye adadı.

Karısından Senetle Borç Alan Padişah

3. Mustafa, devletin itibarı/muzafferiyeti için bütün varlığını harcadı. Hanımından, kızından ve oğlundan ordular donatacak tutarda borç para alıp savaş masraflarını karşılamaya çalıştı. Karşılığında senet verdi. Borçlu öldü; imzaladığı tarihi bono, Topkapı Sarayı’nın arşivine girdi.

Vahdettin’in Eniştesi Damat Ferit

Damat (Mehmet) Ferit Paşa, ‘saraya damat olup Osmanlı bürokrasisinde hızla yükselme’ geleneğinin son temsilcilerindendi.

Gizli Servislerin Kadrolu Cinleri

‘Metafizik İstihbarat’ da denilen eylem kolunda ilk girişim Sovyet Devrimi’nin ünlü liderlerinden Vladimir İlyiç Ulyanov Lenin tarafından gerçekleştirildi.

Atina’daki Adamımız

İstiklal Savaşı’nın kazanılmasında, Cumhuriyet’in kurulmasında/sağlam temellere oturtulmasında harca ter akıtan pek çok isimsiz Türk istihbaratçısı da bulunuyordu. Binbaşı Fevzi Kamacı da büyük destanın kahramanlarındandı. Asker bir ailenin üyesiydi. Ağabeyi de Türk Erkan-ı Harbiyesi’nde albay rütbesinde istihbarat subayıydı.

Sahibini 70 Yıl Bekleyen Yüzük

Nazi Almanyası’na karşı direnen Arnavutlara silâh götüren bir İngiliz pilota ait yüzük yetmiş yıl sonra sahiplerine ulaştırıldı.

ABD Gizli Raporuna Göre Hitler Kokainmanmış

ABD Askeri İstihbarat Örgütü, Hitler’in özel hayatını çok yakından izlemiş ve her hareketini raporlamış.

Papaz’ı Korkutan Dosya

‘The Friends, The British Secret Intelligence Service’nin Makarios ile ilgili dosyaları, 1950’den bu yana dinî ve politik olarak önderlik ettiği halkına anlatılamayacak ölçüde rezilliklerle doluydu.

Demirel’den Kıraç’a Cumhurbaşkanlığı Önerisi

DYP (Doğru Yol Partisi) Genel Başkanı Süleyman Demirel; Koç Holding üst düzey yöneticisi Can Kıraç’ı telefonla aradı; partiye davet etti; Cumhurbaşkanlığı veya TBMM Başkanlığı için aday göstermeyi düşünüyordu.

‘Polis Muhbiri’ Stalin’in Tren Soygunları

Stalin; yüksek öğrenim için gittiği Tiflis’te hem Marksist gruplarla, hem de Çar’ın gizli polis örgütü OHRANA ile tanıştı. Arşiv belgelerine göre; hapishanede OHRANA için çalışmayı kabul etti. Kanlı eylemlere liderlik yaparken; yoldaşlarını ihbar etmekten de geri durmadı…

Audrey Hepburn ya da Kuğu Boyunlu Direnişçi

Dünyanın en güzel, en başarılı ve en doğal kadın sinema sanatçıları arasındaydı. İkinci Dünya Savaşı’nın bütün olumsuzluklarını/yıkıcılığını yaşadı. Savaş sonrasında ise, yıldızlaşan mesleki kariyerin ama mutsuz yaşamın sahibiydi.

Hanım Sultan’ın Ermeni Jigolosu

Serfirâz Hatun, Osmanlı’nın 31. padişahı Sultan Abdülmecit’in gözdesiydi. Su gibi para harcar, Avrupa elbiseler giyer, Galata ve Beyoğlu’nda fink atardı. ‘Küçük Fesli’ lakaplı, yakışıklı Ermeni müzisyeni jigolo tutmuştu.

Karısından Senetle Borç Alan Padişah

3. Mustafa, devletin itibarı/muzafferiyeti için bütün varlığını harcadı. Hanımından, kızından ve oğlundan ordular donatacak tutarda borç para alıp savaş masraflarını karşılamaya çalıştı. Karşılığında senet verdi. Borçlu öldü; imzaladığı tarihi bono, Topkapı Sarayı’nın arşivine girdi.

Libya'da Başbakanlık Yapan İlk Türk

Sadullah Koloğlu; 1948’den sonra Libya’da kurulan hükümetlerde Başbakanlık yapan Türk soyluların ilkiydi. Devlet cihazının oluşturulmasında önemli hizmetleri dokundu. Ahmet Maytik, Muhammet Sakızlı ve Fayiz es Serrac gibi Türkler de aynı makama gelecekti.

Cenazesi Kokan Padişah

7. Osmanlı padişahı 2. Mehmet, 3 Mayıs 1481’de Gebze’deki ordugâhında vefat etti.

Hanım Sultan’ın Ermeni Jigolosu

Serfirâz Hatun, Osmanlı’nın 31. padişahı Sultan Abdülmecit’in gözdesiydi. Su gibi para harcar, Avrupa elbiseler giyer, Galata ve Beyoğlu’nda fink atardı. ‘Küçük Fesli’ lakaplı, yakışıklı Ermeni müzisyeni jigolo tutmuştu.

Mirasını Diyanet’e Bağışlayan Başbakan

Hacı Emin Ağa rahmetli olunca, mirası çocuklarına, onlardan da torunlarına geçti.

Şairlerden Dayak Yiyen Eleştirmen

Nurullah Ataç, döneminin eleştirileri en çok önemsenen üstadıydı. Dilde sadeleşmeyi destekledi. Cumhuriyet ilkelerini savunan genç kabiliyetleri hep destekledi. Ömrünü Türkçe’ye adadı.

Karısından Senetle Borç Alan Padişah

3. Mustafa, devletin itibarı/muzafferiyeti için bütün varlığını harcadı. Hanımından, kızından ve oğlundan ordular donatacak tutarda borç para alıp savaş masraflarını karşılamaya çalıştı. Karşılığında senet verdi. Borçlu öldü; imzaladığı tarihi bono, Topkapı Sarayı’nın arşivine girdi.

Vahdettin’in Eniştesi Damat Ferit

Damat (Mehmet) Ferit Paşa, ‘saraya damat olup Osmanlı bürokrasisinde hızla yükselme’ geleneğinin son temsilcilerindendi.

Hanım Sultan’ın Ermeni Jigolosu

Serfirâz Hatun, Osmanlı’nın 31. padişahı Sultan Abdülmecit’in gözdesiydi. Su gibi para harcar, Avrupa elbiseler giyer, Galata ve Beyoğlu’nda fink atardı. ‘Küçük Fesli’ lakaplı, yakışıklı Ermeni müzisyeni jigolo tutmuştu.

Mirasını Diyanet’e Bağışlayan Başbakan

Hacı Emin Ağa rahmetli olunca, mirası çocuklarına, onlardan da torunlarına geçti.

Şairlerden Dayak Yiyen Eleştirmen

Nurullah Ataç, döneminin eleştirileri en çok önemsenen üstadıydı. Dilde sadeleşmeyi destekledi. Cumhuriyet ilkelerini savunan genç kabiliyetleri hep destekledi. Ömrünü Türkçe’ye adadı.

Karısından Senetle Borç Alan Padişah

3. Mustafa, devletin itibarı/muzafferiyeti için bütün varlığını harcadı. Hanımından, kızından ve oğlundan ordular donatacak tutarda borç para alıp savaş masraflarını karşılamaya çalıştı. Karşılığında senet verdi. Borçlu öldü; imzaladığı tarihi bono, Topkapı Sarayı’nın arşivine girdi.

Vahdettin’in Eniştesi Damat Ferit

Damat (Mehmet) Ferit Paşa, ‘saraya damat olup Osmanlı bürokrasisinde hızla yükselme’ geleneğinin son temsilcilerindendi.

Hanım Sultan’ın Ermeni Jigolosu

Serfirâz Hatun, Osmanlı’nın 31. padişahı Sultan Abdülmecit’in gözdesiydi. Su gibi para harcar, Avrupa elbiseler giyer, Galata ve Beyoğlu’nda fink atardı. ‘Küçük Fesli’ lakaplı, yakışıklı Ermeni müzisyeni jigolo tutmuştu.

Mirasını Diyanet’e Bağışlayan Başbakan

Hacı Emin Ağa rahmetli olunca, mirası çocuklarına, onlardan da torunlarına geçti.

Şairlerden Dayak Yiyen Eleştirmen

Nurullah Ataç, döneminin eleştirileri en çok önemsenen üstadıydı. Dilde sadeleşmeyi destekledi. Cumhuriyet ilkelerini savunan genç kabiliyetleri hep destekledi. Ömrünü Türkçe’ye adadı.

Karısından Senetle Borç Alan Padişah

3. Mustafa, devletin itibarı/muzafferiyeti için bütün varlığını harcadı. Hanımından, kızından ve oğlundan ordular donatacak tutarda borç para alıp savaş masraflarını karşılamaya çalıştı. Karşılığında senet verdi. Borçlu öldü; imzaladığı tarihi bono, Topkapı Sarayı’nın arşivine girdi.

Vahdettin’in Eniştesi Damat Ferit

Damat (Mehmet) Ferit Paşa, ‘saraya damat olup Osmanlı bürokrasisinde hızla yükselme’ geleneğinin son temsilcilerindendi.

Son Sultanın Son Sevdası

Sultan Vahdettin’in 5. - ve son! - hanımı Nimet Nevzat Hanım kıskanılacak derecede güzeldi. İri gözleri, dolgun etli dudakları, kaymak beyazı cildi ile hemen fark edilirdi.

Hanım Sultan’ın Ermeni Jigolosu

Serfirâz Hatun, Osmanlı’nın 31. padişahı Sultan Abdülmecit’in gözdesiydi. Su gibi para harcar, Avrupa elbiseler giyer, Galata ve Beyoğlu’nda fink atardı. ‘Küçük Fesli’ lakaplı, yakışıklı Ermeni müzisyeni jigolo tutmuştu.

Mirasını Diyanet’e Bağışlayan Başbakan

Hacı Emin Ağa rahmetli olunca, mirası çocuklarına, onlardan da torunlarına geçti.

Karısından Senetle Borç Alan Padişah

3. Mustafa, devletin itibarı/muzafferiyeti için bütün varlığını harcadı. Hanımından, kızından ve oğlundan ordular donatacak tutarda borç para alıp savaş masraflarını karşılamaya çalıştı. Karşılığında senet verdi. Borçlu öldü; imzaladığı tarihi bono, Topkapı Sarayı’nın arşivine girdi.

100 Çocuklu Padişah

12. Osmanlı padişahı 3. Murat (1546 - 1595) hanedan tarihinin en çok çocuk sahibi olanıydı.

Diğer Casuslar Dünyası Yazıları

Stalin’in Dışkı Laboratuvarı

Stalin, - 1940’dan itibaren! - ülkesini ziyaret eden yabancı devlet adamlarının - liderlerin psikolojik durumlarını, zayıf-kuvvetli yönlerini analiz edebilmek için dışkı inceleyen özel birim - laboratuvar! - kurdurdu.

Papaz’ı Korkutan Dosya

‘The Friends, The British Secret Intelligence Service’nin Makarios ile ilgili dosyaları, 1950’den bu yana dinî ve politik olarak önderlik ettiği halkına anlatılamayacak ölçüde rezilliklerle doluydu.

Gizli Servislerin Kadrolu Cinleri

‘Metafizik İstihbarat’ da denilen eylem kolunda ilk girişim Sovyet Devrimi’nin ünlü liderlerinden Vladimir İlyiç Ulyanov Lenin tarafından gerçekleştirildi.

Usame Bin Ladin’i Kargalar Yakalattı

ABD yetkilileri; El Kaide adlı terör örgütünün lideri Usame Bin Ladin’in sonunu getiren operasyon için tam 10 yıl hazırlık/planlama yaptı. Harekât; Beyaz Saray ve Pentagon’da canlı bağlantıyla izlendi.

CIA’ya Çalışan Kediler

Amerikan İstihbarat Teşkilatı (CIA); Soğuk Savaş Dönemi’nde üstünlüğü ele geçirmek için hiç durmamış; ezeli rakibini sürekli kontrol etmeye çalışmış.

Atina’daki Adamımız

İstiklal Savaşı’nın kazanılmasında, Cumhuriyet’in kurulmasında/sağlam temellere oturtulmasında harca ter akıtan pek çok isimsiz Türk istihbaratçısı da bulunuyordu. Binbaşı Fevzi Kamacı da büyük destanın kahramanlarındandı. Asker bir ailenin üyesiydi. Ağabeyi de Türk Erkan-ı Harbiyesi’nde albay rütbesinde istihbarat subayıydı.

CIA’nın Yumuşak Doku Kanseri Operasyonları

ABD’nin ‘kirli maşası’ CIA; 2006 yılında, DIA (Defence Intelligence Agency) ve DEA (Amerikan Uyuşturucu İstihbarat Örgütü) ortaklığıyla Kolombiya’da bir suikast merkezi kurdu. Merkez yöneticilerinin hedefindeki isim: Venezuella Devlet Başkanı Hugo Chaves’di.