Çan Takılsaydı Ayasofya Havaya Uçurulacaktı!

Ayasofya, Sultan Fatih’in devletine/milletine armağanıydı. 1918’de İstanbul işgal edilince, Rumlar, ulu mabedi kilise yapmaya kalk(ış)tı. Tarihî camiyi korumakla/savunmakla görevli piyade taburu, önlerine çıkan en etkin/kararlı engeldi.

Çan Takılsaydı Ayasofya Havaya Uçurulacaktı!

15 asırlık Ayasofya, sahibinin/maliklerinin egemenlik sembolüydü. Bizans’tan Osmanlı’ya kalan en önemli tarihi/kültürel mirastı. Devlet-i Âli de geçmişten gelen muhteşem/emsalsiz yapıyı korudu, zamana karşı dayanmasını/devamlılığını sağladı. 

Ayasofya, neredeyse 5 yüz yıl cami olarak kullanıldı. Süleymaniye, Sultanahmet gibi selâtin camileri inşa edilene kadar imparatorluğun en büyük mabediydi. 1918 Kasım’ında payitaht işgal edilip, Osmanlı teslim bayrağını çekince, Ayasofya yeniden kilise yapılmak istendi. 

İşgal kuvvetlerinden destek gören İstanbul’un gayri Müslim cemaatlerinden - özellikle de! - Rumlar, Yunan askeri yetkililerinin de kışkırtmasıyla Ayasofya’nın kiliseye dönüştürülmesini ve ayine açılmasını talep etti/istedi. Patrikhane de arkalarındaydı. Tarihî mabede çan takılacak ve 5 asır sonra İstanbul semalarında çan sesleri duyulacaktı/yükselecekti. 

Hatta merkezi otoritenin zafiyeti/güçsüzlüğü yüzünden, Müslüman ahaliye karşı taşkınlık ve eziyet etmeye de giriştiler. Yer yer rahatsızlık veren hareketlere başladılar.

- Rum Azınlık Ayasofya’yı Kilise Yapacaktı… -

Ayasofya’ya Yunan askerlerinin de desteği ile ani baskın yapılacaktı. Camiye fiilen el konulacak, görevlileri ve cemaati dışarıya çıkarılacaktı. Sonra da çan takılacak ve kilise için gerekli teçhizat yerleştirilecekti. Plana İngiliz ve Fransız yetkililer de - görünürde! - arka çıkacaktı. Silahlı çatışma çıkması ihtimali de göz ardı edilmeyecekti.

Bir Fransız yetkilisi, Türk makamlarına hain/kabul edilemez planı iletti. Proje - ilk anda! - inandırıcı/mantıklı gözükmese de, ilgisiz kalınamazdı. Gerekli tedbir alınmalı ve girişimin önü - mutlaka! - kesilmeliydi.

Ayasofya’nın güvenliği bir tabur Türk askeri tarafından sağlanırdı. Birliğin komutanı Binbaşı Muhtar Bey’di. Ulu mabedin her köşesinde konuşlanan piyadelerimiz, tarihi mirası muhtemel saldırılara/tecavüzlere karşı korumak için - daima! - elleri tetikte beklerdi. Camii şerifin muhafazasına ve müdafaasına - her daim! - hazırdılar. 

- Piyade Tugayı Ayasofya’yı Son Erine Kadar Savunacaktı… -

Ömer Cemil (Karabekir) Bey, Harbiye Dairesi İkinci Piyade Şubesi Müdürü idi. Rum azınlığın planını haber alır almaz Binbaşı Muhtar Bey’in yanına gitti. Kendisini durumdan haberdar etti. Sonra da fikrini sordu. 

Muhtar Bey, ‘Arkadaşlarımla görüşeyim,’ dedi. ‘Sonucu size bildiririm…’Kısa süre sonra gelip müşterek kararı iletti. Taburun bütün subayları ve eratı ile durum değerlendirmesi yapılmıştı. Ve şu sonuca varılmıştı:

‘İçinde dört yüz yıldan beri namaz kılınan camii şerifi, bilhassa Fatih Sultan Mehmet Han gibi Peygamber Efendimiz Hazretleri’nin (S.A.V) övgüsüne mazhar olan bir padişahın, pek büyük ve emsalsiz komutanın emanetini nankör, nâmert, zebunkeş düşman(lar)a teslim etmektense, kahramanca ölmek hayırlı bir vazifedir.’

Taburun subayından erine kadar herkes aynı fikirdeydi. Kanlarının son damlasına kadar ata mirası savunulacaktı. Ayasofya’yı düşmana teslim etmektense, hep beraber can verilecekti. Bir asker dahi sağ çıkmayacaktı. Kur’an-ı Kerim’e el basarak yemin etmişlerdi.

- Sultan Fatih’in Emaneti Cami Olarak Kalacaktı… -

Yakın tarihimize ait pek çok hatıratta ‘Mitralyoz Binbaşı Cemal Bey’ diye geçen, sonradan korgeneralliğe kadar yükselen Ömer Cemal Karabekir Paşa, adı unutulan - ama kalplerimizde daima yaşayan! - binlerce mütevazı kahramanımızdandı. İşgal altındaki İstanbul’da Ayasofya’nın kiliseye çevrilmesini engellemek, Sultan Fatih’in mirasını korumak için şahadeti göze alan kahraman Türk askerlerinin içindeydi.

Direnme kararı alan askerlerimiz, ‘Biz öleceğiz. Yalnız bir kararımız daha var: ‘Biz öldükten sonra, cami de yaşamasın! O da bizimle beraber yeryüzünden silinsin!’ demişti.

Binbaşı Muhtar Bey, Binbaşı Ömer Cemal (Karabekir) Bey’e yaşadıklarını anlatırken gözyaşlarını tutamadı:

‘Askerin son isteğini de siz yerine getireceksiniz. Ben, Fatih Hazretleri’nin türbesinden geliyorum. Sultan’ın manevi huzurunda durdum. Taburumuzun asker ve subaylarının aldığı kararı arz ettim. ‘Son neferimize kadar vuruşacağız. Bir tek asker kalmayıncaya kadar emanetini müdafaa edeceğimize söz veriyoruz. Müsterih ol, koca Fatih!’ dedim.’

- Piyade Tümenine Ağır Silahlar Verildi, Maneviyat Yükseltildi… -

Binbaşı Ömer Cemal Bey çok duygulandı. Muhtar Bey’in şahsında bütün arkadaşlarını kutladı. Amirleriyle konuşup gereken desteği sağlayacağını vaat etti.

Amirleri planı yerinde ve uygun buldu. Ayasofya’daki piyade taburu derhal takviye edildi. Bol miktarda uzun namlulu parabellum tabanca, otuz iki fişekli şarjörlerden verildi. Tabancaların her biri dakikada 96 mermi atabilen cinstendi. Makineli tüfeği aratmazdı. Çok miktarda el bombası da ulaştırıldı. Ayasofya’nın muhtelif münasip yerlerinde yuvalar hazırlandı. Tahrip kalıpları yerleştirildi. Son ana kadar müdafaaya devam edilecekti. Ümit kalmayınca, patlayıcılar ateşlenecek, hem geride kalanlar hem de cami havaya uç(urul)acaktı. 

Kahraman fedai tabur, Ayasofya’yı içerden müdafaa edecekti. Dışarıdan da halk ve askerler tarafından yardım almaları sağlanacaktı. Ayasofya’yı savunmak isteyen pek çok gönüllü çıkmıştı. 

Öte yandan piyade taburu hazırlıklarını - iki gün içinde! - tamamladı. Subaylar evlerine gitmedi. Erat ile beraber kaldılar. Maneviyatı yüksek tutmaya, savunma planlarında en küçük açık bile vermemeye üstün gayret gösterdiler. 

- Fransızlar, Rumlara Durumun Vahametini Anlattı… -

Ayasofya’da yüksek seviyede yapılan askeri hazırlık, Fransız ve diğer işgal kuvvetlerinin dikkatinden kaçmadı. Türk askeri yetkilileri de kendilerini önceden haberdar eden kaynak vasıtasıyla durumun ciddiyetini işgal kuvvetlerine anlatmaya çalıştı. ‘Rumlar ve Yunanlar, Ayasofya’ya çan takıp ibadetlerine uygun zemin haline getirmeye çalışırlarsa, çok ciddi tazyik ve savunma görecekti. ‘İnsanlık mirası’ mabet tamamen yitirile(bile)cekti.’ 

Mesajın devamı çok açıktı:

‘Şayet böyle vahim eyleme teşebbüs edilirse, İstanbul’da çok büyük facia, pek kanlı olaylar çıkacaktı. Belki de sebebiyet verenler, herkesten daha fazla zarar göre(bile)cekti.’

General Ömer Cemal Karabekir Paşa’nın hatıralarında anlattığına bakılırsa, Fransızlar durumun ciddiyetini kavradı. Rum ahalinin ve destekçisi Yunan askerlerinin ikna edilmeleri zor olmadı. İşgal altındaki İstanbul’da, Türk askerinin gösterdiği cesaret ve direniş her türlü övgünün üstündeydi. Ata yadigârı/mirası kutsal mekân kurtarılmıştı.

- Ayasofya Taburu’nun Subay ve Erleri Anadolu’ya Geçti… -

Cemal Karabekir Paşa’nın yazdıklarına göre, Ayasofya’nın müdafaasında görevli piyade taburunun subay ve erlerinin çoğu Anadolu’ya geçip millî kuvvetlere katıldı. Binbaşı Muhtar Bey, Sakarya Harbi’nden az evvel, Sakarya Nehri’ni geçerken bir top mermisinin isabet etmesiyle şehit düştü. Tabur arkadaşlarının pek çoğu da şahadet şerbetini yudumladı.

Mitralyoz Binbaşı Cemal (Karabekir) Bey, İstanbul’un işgal yıllarında Maçka Silâhhanesi’nde görevlendirildi. On binlerce silahın düşmana teslim edilmesini engelledi, güvendiği arkadaşlarına saklattı. Zamanı geldiğinde Anadolu’ya gönderilmesini/yollanmasını organize etti. 

Savaş sonrası da askerlik görevini sürdürdü ve yaşı gelince emekli edildi. Son yıllarını, Çemberlitaş Piyerloti Caddesi 44 numaralı evinde geçirdi. Fıkhî kitaplar yazıp, mütevazı imkânlarıyla yayınladı. Sosyal faaliyetlerde bulundu, hayır kurumlarında çalıştı. Savaş anılarını da, ‘Maçka Silâhhanesi Hatıraları/İstiklal Harbi Kahramanları’ adı ile gazetelerde yayınlandı. Hatıraları ölümünden 40 yıl sonra kitap haline getirilebildi.

Ali Hikmet İnce yazdı.

23 June 2020 04:35
278 kez okundu

Ali Hikmet İnce



Benzer Yazılar

Papaz’ı Korkutan Dosya

‘The Friends, The British Secret Intelligence Service’nin Makarios ile ilgili dosyaları, 1950’den bu yana dinî ve politik olarak önderlik ettiği halkına anlatılamayacak ölçüde rezilliklerle doluydu.

Kilise Nazi Subaylarının Kaçışına Yardımcı Olmuş

Der Spiegel dergisinde yer alan bir haberde, Katolik Kilisesi’ne mensup bazı din adamlarının, Nazi rejiminin önemli isimlerine savaş sonrasında yurt dışına kaçışlarında yardımcı olduğu/kolaylık sağladığı iddia edildi.

Papa Francesco ‘Bar Fedaisi’ymiş

Papa, öğrencilik yıllarında bir barda fedailik yapmış.

Osmanlı Sarayı'nı Şaraba Alıştıran Sarışın Afet

Sırp Prensesi Olivera Despina, güzelliği ve işvesiyle Yıldırım Beyazıt’ın nefesini kesti, avucunun içine aldı. Gaza meydanlarının durdurulamayan kılıcı, mavi gözler karşısında çaresiz kaldı, boyun eğdi, adeta büyülendi.

Abdülaziz Döneminde Açılan İlk Genelev

Osmanlı İmparatorluğu’nda - gayri resmi! - yerleşik ilk genelev, İstanbul Beyoğlu’nda Sultan Abdülaziz (1830-1876) döneminde açıldı.

Cenazesi Kokan Padişah

7. Osmanlı padişahı 2. Mehmet, 3 Mayıs 1481’de Gebze’deki ordugâhında vefat etti.

Karısı Yarı Çıplak Oynatılan Padişah

Yıldırım Beyazıt’ın eşi Olivera Despina, yarı çıplak vaziyette oynatıldı ve huzurda bulunanlara içki servisi yapmak zorunda bırakıldı.

Hitler’in İnönü’yü Öldürme Ve İhtilal Planı

Hitler’in Türkiye Cumhuriyeti’nin 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’yü Nazi politikalarına karşı çıktığı için öldürtmeyi planladı.

Hasırı ‘Yorgan’ Tabutu ‘Döşek’ Edinen ‘Baba’!

‘İnci Baba’ lakaplı Mehmet Nabi İnciler, hazır cevaptı, girişkendi, farklı meziyetlere/zevklere sahipti; çevresini şaşırtmayı severdi. İtalyan asıllı, ABD vatandaşı, Şikago Mafyası’nın ünlü şefi - merhum! - Al Capone’nin hayranıydı. İdolünün mezarını ziyaret etti, şanına uygun muhteşem çelenk yaptırdı. Ellerini açıp ruhuna ‘Fatiha’ bile okudu

Müslüman Mezarlığı Üzerine Tiyatro ve Helâ

Osmanlı’nın 2 hükümdarı - Abdülmecit ve Abdülaziz! -, Ayas Paşa Mezarlığı’nın sonunu getirecek hamleler yaptı. Birisi mezarlık alanının bir bölümüne tiyatro, diğeri de Alman Büyükelçiliği binası yapımına ruhsat/izin verdi.

Şairlerden Dayak Yiyen Eleştirmen

Nurullah Ataç, döneminin eleştirileri en çok önemsenen üstadıydı. Dilde sadeleşmeyi destekledi. Cumhuriyet ilkelerini savunan genç kabiliyetleri hep destekledi. Ömrünü Türkçe’ye adadı.

Diğer Türk Tarihi Yazıları

Melek Girmez Sokağı’ndaki Cami

Melek Girmez Sokağı, 1812’deki veba salgını ile ününe ün kattı.

Osmanlı Sarayı'nı Şaraba Alıştıran Sarışın Afet

Sırp Prensesi Olivera Despina, güzelliği ve işvesiyle Yıldırım Beyazıt’ın nefesini kesti, avucunun içine aldı. Gaza meydanlarının durdurulamayan kılıcı, mavi gözler karşısında çaresiz kaldı, boyun eğdi, adeta büyülendi.

Piyanist Bestekâr 2. Abdülhamit Han

Sultan 2. Abdülhamit’in az bilinen bir yönü de müzisyenliğiydi. Pekiyi derecede piyano çalardı. Sultan’ın Batı müziği formlarında piyano için yaptığı besteleri de mevcuttu. Çocuklarının aynı müzik aletinde ustalaşması için özel gayret gösterdi. Avrupa’dan çok kıymetli piyanolar getirtti. Çalışmalarını yakından izledi, yanlışlarını da gösterdi.

İran Şahı, Çağlayangil’e Darbeyi Haber Verdi

‘Ordunuz birkaç ay içinde darbe yapacak!’ dedi Pehlevi. Çağlayangil hem şaşırmış, hem de böylesi ‘okkalı’ haberin nasıl olup da İran tarafından öğrenildiğini merak etmişti.

Tefecilik Yapan İmam

Meşhur diğer bir ‘ribahor’, Laleli Camii Selâtin Vaizi ‘Mardinî Şeyh’ idi. Sivri dilli, herkesi eleştiren, hediye göndermeyene çamur atan, pek aç gözlüydü.

Demirel Ailesi’nin Koltuk Kavgası

9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, mala mülke pek kıymet vermezdi.

Abdülaziz Döneminde Açılan İlk Genelev

Osmanlı İmparatorluğu’nda - gayri resmi! - yerleşik ilk genelev, İstanbul Beyoğlu’nda Sultan Abdülaziz (1830-1876) döneminde açıldı.