Şairlerin Âşık Olduğu Kadın

Nahit Fıratlı (Gelenbevi) Hanım; Cumhuriyet dönemi Türk Edebiyatı’nın en önemli şairlerine ilham veren, yol gösteren, dertlerini paylaşan, evini/sofrasını açan, bazılarına kalbini aralayan tarifi/anlatılması gerçekten zor/imkânsız hanımdı.

Şairlerin Âşık Olduğu Kadın

Nahit Fıratlı (Gelenbevi) Hanım; Cumhuriyet dönemi Türk Edebiyatı’nın en önemli şairlerine ilham veren, yol gösteren, dertlerini paylaşan, evini/sofrasını açan, bazılarına kalbini aralayan tarifi/anlatılması gerçekten zor/imkânsız hanımdı. Samet Ağaoğlu’na göre; ‘rönesans gibi hanım’dı; Cemal Süreya’ya göre ‘cumhuriyet gibi hatun’dı. Yine çok tanınmış bir başka şairin anlatışıyla, ‘cumhuriyet dönemi küçük burjuva duyarlılığının anası’ydı. Yüreğinde kasırgalar esiyor; tabu dinlemiyor; duygu zincirlerini kırıp hürriyetini ilan edebiliyordu. Çok zarif, çok güzel, entelektüel ve dinlemeyi/söylemeyi bilendi. Aşırı özgüvenli, dik kafalı, hemen tavır koyan, otoriter, yardımsever, mert ve kesin kanaatliydi. Dostlarını severdi; aşklarına güvenirdi; sanat erbabına destek olurdu; yaptıklarından/yaşadıklarından pişmanlık duymazdı. Orhan Veli’nin Yaprak dergisine maddi katkıları bilinirdi.

İleri yaşlarında resim çektirmedi; röportaj için gelenlere eski resimlerini kullanmalarını istedi. Gençliğindeki gibi güzel, taze, cıvıl cıvıl, yaşam dolu hatırlanmayı düşledi. Kütüphane yaptığı geniş salonunda Yılmaz Güney ile Che Guevera’nın renkli, büyük posterleri asılıydı. Her zaman marjinal, her zaman aşırı uçların kadınıydı; hayatı sınırlarda yaşadı.

- Yağmur Atsız’ın Hayli Düşündüren İddiası… - 

Atsız’ın oğlu Yağmur Atsız’ın yazdıklarına bakılırsa; pek çok ünlü şairin sevgilisiydi. Nahit Hanım; Atsız’ın ve eşinin sınıf arkadaşıydı. Yağmur Atsız’ın satırlarına göre, hem Hasan Ali Yücel’in, hem de oğlu Can Yücel’in sevgilisiydi. Kendisine âşık olanlar/ettikleri arasında Cahit Sıtkı, Orhan Veli, Necip Fazıl, Sabahattin Ali, Edip Cansever, Ece Ayhan, Samet Ağaoğlu, Arif Damar hemen ilk akla gelenlerdi. Ahmet Muhip Dranas, Turgut Uyar, Cemal Süreya, Nurullah Ataç yakın dostlarıydı. 

1930’dan itibaren Ankara Yenişehir’de sanatçılarla, aydınlarla içli dışlıydı. Sofrası ve evi, her devirde sanatçıların uğrak noktasıydı. Nahit Hanım’la yemek yiyenler arasında Yahya Kemal, Nurullah Ataç ve Küçük İskender gibi farklı kutupların/anlayışların yıldızları vardı. Ölünceye kadar da dostlarıyla ilişkisini kesmedi.

Aydın çevre, sağcı/solcu diye keskin sınırlarla ayrılmamıştı. Entelektüellerin/sanat insanlarının medenî/insanî ölçüler içinde diyalogu mevcuttu. 

Nihat Fıratlı’nın çok zengin kütüphanesinin rafları sanat insanlarının imzalı eserleriyle bir ‘edebiyat müzesi’ halindeydi. Cuma akşamları kurulan sofraları ünlüydü. Zengin fasıl, yepyeni şiirler, dumanı üstünde dedikodular geceye renk katardı.

- Necip Fazıl’ın İş Bankası Antetli Mektupları… -

Bir dönemin şiir ustalarının ilham perisi/aşkı Nahit Hanım, 1909’da Girit’te dünyamıza ‘Merhaba!’ dedi. İstanbul’da dedesinin tarihî konağında, bir dediği iki edilmeden büyü(tül)dü. Aile ortamı özgür ve hoşgörülüydü. Erenköy Kız Lisesi’ni bitirdi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nden mezundu. Ankara Kız Lisesi’nde Edebiyat Öğretmeni olarak mesleğe başladı. İlk kavalyesi - tabir, Cemal Süreya’ya ait! - Necip Fazıl Kısakürek’ti. Kısakürek, Nahit Hanım’a İş Bankası antetli kâğıtlarda mektuplar yazıyordu. - O dönemde, adı geçen bankada müfettişti! - Üstad tarihçi Murat Bardakçı’nın açıkladığı mektuplarının birinde şöyle yazıyordu:

‘Bekliyorum, gel artık. Muhakkak, muhakkak... Her şey hazır, İstanbul, sis, yağışlı havalar, ev, oda, soba ve ben.’

İki farklı şehirde yaşamak/çalışmak zorunda kalmışlardı. Kısakürek durumu kabullenemiyordu:

‘Buluşmamız için aklına müspet hiçbir şey gelmiyor. Ne yapacağız? Ben burada, sen orada, her birimiz bir derenin bir kıyısında karşılıklı bekleyecek miyiz? Vaziyetlerimizin bizi ayıran hükümleri birleştirici saiklerden daha mı kuvvetli çıkacak? İmkânı yok, buna razı olamayız…’

- Sabahattin Ali, ‘Melankoli’ Şiirini Nahit Hanım’a yazdı… -

Sabahattin Ali de, aşkına karşılık bulamayanlardandı. ‘Melankoli’ adlı şiirinde tek yönlü sevgisini ve yaşadığı üzüntüleri dile getirecekti. 

Misafir ettiği, dostum dediği/evinde konuk ettiği şairlerin hemen hepsi Nahit Fıratlı’ya şiirler söylemişti/yazmıştı.

Nahit Fıratlı; 20 yıla yakın Ankara’da öğretmenlik yaptı. İlk eşi Halil Vedat Fıratlı da kendisi gibi eğitimciydi. Ünlü şairimiz Yahya Kemal Beyatlı’nın öğrencisi olmakla iftihar ederdi. Millî Eğitim Bakanlığı’nda müfettişlik yapmış; Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü görevinde bulunmuştu. Orhan Veli de Vedat Fıratlı’nın öğrencilerindendi. Tercüme Bürosu’nda çeviriler yapan, yeni tarz şiirin yıldız isimlerindendi. Nahit Hanım’ın kalbini çalmayı başarmıştı. İkilinin aşk hikâyesi çevrelerinde duyulmuş olmalıydı. Orhan Veli; Nahit Hanım’a hemen her konuda mektuplar yazıyordu. Nahit Hanım’ın da karşılık verdiği anlaşılıyordu. Orhan Veli’nin mektuplarından oluşan, ‘Yalnız Seni Arıyorum’ adlı kitap ikilinin fırtınalı sevdasının şahidiydi. Veli, ölmeden az evvel, hiçbir yerde yayınlanmamış iki şiir defterini Nahit Fıratlı’ya teslim etti. Şiirleri vefatından sonra neşredile(bile)cekti.

Nahit Fıratlı; ilk eşi Vedat Fıratlı’dan ayrıldı.

- Nahit Hanım, İkinci Evliliğini Şair Arif Damar’la Yaptı… -

1950’de Ankara’da garip bir olay yaşadı. Demokrat Parti iktidarının ilk Millî Eğitim Bakanı Ahmet Tevfik İleri, bir baloda Nahit Fıratlı’yı dansa kaldırmak istedi. Fıratlı, İleri’nin teklifini reddetti. Olayın görgü şahidi ünlü gazeteci Mehmet Barlas’tı. Nahit Fıratlı, Edirne Lisesi’ne sürüldü. Sonra da naklini İstanbul’a Haydarpaşa Lisesi’ne aldırdı. 

İstanbul’daki evi Kurtuluş semtindeydi. Yine dönemin aydınları, yazarları, şairleri, fikir adamları sofrasının müdavimleriydi. İkinci evliliğini şair Arif Damar ile yaptı; ama ilk eşinin soyadını Fıratlı’yı kullanmayı sürdürdü. 

Kendisine çok sayıda şiir ithaf edilen Nahit Fıratlı (Damar) öldüğünde 92 yaşındaydı. Arkasında unutulmayacak isimler/anılar yumağı bıraktı. Feriköy Mezarlığı’na defnedildi.

Ali Hikmet İnce yazdı.

29 June 2020 13:31
1,792 kez okundu

Ali Hikmet İnce



Benzer Yazılar

Belediyenin Kazdığı Çukura Düşen Şair

Geleneksel kalıpları kırıp, sokaktaki insana şiiri sevdiren, anlamasını/kendini bulmasını sağlayan şairdi Orhan Veli (Kanık).

Çankaya Köşkü'nde Eşek Sütüyle Güzellik Banyosu

Prenses Süreyya, İran İmparatoriçesi sıfatı ile ülkemize - 1951 ve 1956’da! - iki resmi ziyarette bulundu. Büyük ilgi gördü, el üstünde tutuldu. Güzellik reçetesini de uygulamasına fırsat tanındı…

Beşiktaş Maçı Olduğunda Derse Girmeyen Profesör

Mümtaz Soysal; Türkiye’nin yetiştirdiği en önemli/yetkin ‘Anayasa Hukuku’ kuramcılarındandı. Hapishane hücresinden TBMM’ne, Dışişleri Bakanlığı’na uzanan çok renkli, zorlu, mücadele dolu, uzun hayat sürdü.

MİT’çi Aktör / I

Avrupalı ve ABD’li ünlü yıldızlar gibi bol para kazandı. Geleceğini düşünmeden harcadı. Hovardaydı, güzel kızlara ve kadınlara düşkündü. Lüks yatında/karavanında misafir eder, ‘mirasyedi hayatı’ yaşardı. 8 kez nikâhlanıp boşandı. Sadece özel yaşantısıyla değil, filmleriyle de iz bıraktı, ‘gıpta’ ile izlendi!

MİT’çi Aktör / 2

Avrupalı ve ABD’li ünlü yıldızlar gibi bol para kazandı. Geleceğini düşünmeden harcadı. Hovardaydı, güzel kızlara ve kadınlara düşkündü. Lüks yatında/karavanında misafir eder, ‘mirasyedi hayatı’ yaşardı. 8 kez nikâhlanıp boşandı. Sadece özel yaşantısıyla değil, filmleriyle de iz bıraktı, ‘gıpta’ ile izlendi!

‘Bilinmeyen’ İmamoğlu / 1

Ekrem İmamoğlu, 25 yıl ‘Millî Görüş’ geleneğinden gelen/yetişen kadrolarca yönetilen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nı - yeniden! - CHP’ye kazandırmayı başardı. AKP, İstanbul’un kaybedilmesini bir türlü kabullenemedi. İmamoğlu kimdi? Elinde ‘sihirli değnek’ mi vardı?

Babasını Ağılayan Padişah!

2. Bâyezid de, babası Fatih Sultan Mehmet gibi ‘zehirlendi’! Tarihçi Reşat Ekrem Koçu’nun satırlarına göre, ‘pek çok müverrihin paylaştığı ortak fikir: ‘Oğlu Şehzade Selim tarafından ağılandığı’ydı! Bedduası da: ‘Oğul! Kılıcın keskin ama ömrün kısa olsun!’ idi.’

Fatih’in ‘Çapkın’ Şehzadesi

Fatih’in 2. oğlu, Şehzade Mustafa, askerliğe yatkındı, şiir söylerdi. Yakışıklı, hareketli ve ‘hercaî’ idi. Saray’ın ve hareminin cinsi latiflerini kendine hayran ederdi. ‘Güzelleri yalnız bırakmayı sevmediği,’ kayıtlara geçildi. Bu yüzden de hayatını yitirecekti!’

‘Bilinmeyen’ İmamoğlu / 2

Ekrem İmamoğlu, 25 yıl ‘Millî Görüş’ geleneğinden gelen/yetişen kadrolarca yönetilen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nı - yeniden! - CHP’ye kazandırmayı başardı. AKP, İstanbul’un kaybedilmesini bir türlü kabullenemedi. İmamoğlu kimdi? Elinde ‘sihirli değnek’ mi vardı?

‘Kıbrıs’ı Veren’ 2. Abdülhamit

2. Abdülhamit’in saltanatının 2. yılında Osmanlı yok oluşun eşiğinden döndü. Tarih, ’93 Harbi’ gibi örneğine çok az rastlanır drama şahitlik etti. Ruslar, İstanbul’un tarihi surlarına kadar ulaştı. Her an şehri alabilir, her şeyi talan edebilir, binlerce insanı öldürebilirlerdi. Sultan şoka girdi, ne yapacağını bilemedi. İngiliz Büyükelçisi Sir Henry Layard’ın önerisini kabul etmek zorunda kaldı. Kıbrıs’ı vermesi karşılığında şahsının ve imparatorluğun hayatiyetini garantiye alabilecekti! ‘Denize düşen yılana sarılırdı!’

Papaz’ı Korkutan Dosya

‘The Friends, The British Secret Intelligence Service’nin Makarios ile ilgili dosyaları, 1950’den bu yana dinî ve politik olarak önderlik ettiği halkına anlatılamayacak ölçüde rezilliklerle doluydu.

Stalin, Nazım’ı Öldürtmek İstedi

Sovyet diktatörü Stalin’in Nazım’ı öldürtmek istediği; ünlü şairin özel şoförünün operasyonla görevlendirildiği yazıldı.

Bataklıkta Açan Çiçek: ‘Esengül’

Esengül, 24 yıllık kısacık ömründe çoğumuzun yüreğine dokunmayı başardı. Şarkılarıyla yaşamımıza karıştı, kalplerimizi sızlattı. Küllenmiş hatıralarımıza yeniden köz verdi. İstanbul’un varoşlarına yerleşe(bile)n Anadolu insanının sevda/hasret dünyasını canlı tuttu.

MİT’çi Aktör / I

Avrupalı ve ABD’li ünlü yıldızlar gibi bol para kazandı. Geleceğini düşünmeden harcadı. Hovardaydı, güzel kızlara ve kadınlara düşkündü. Lüks yatında/karavanında misafir eder, ‘mirasyedi hayatı’ yaşardı. 8 kez nikâhlanıp boşandı. Sadece özel yaşantısıyla değil, filmleriyle de iz bıraktı, ‘gıpta’ ile izlendi!

MİT’çi Aktör / 2

Avrupalı ve ABD’li ünlü yıldızlar gibi bol para kazandı. Geleceğini düşünmeden harcadı. Hovardaydı, güzel kızlara ve kadınlara düşkündü. Lüks yatında/karavanında misafir eder, ‘mirasyedi hayatı’ yaşardı. 8 kez nikâhlanıp boşandı. Sadece özel yaşantısıyla değil, filmleriyle de iz bıraktı, ‘gıpta’ ile izlendi!

‘Bilinmeyen’ İmamoğlu / 1

Ekrem İmamoğlu, 25 yıl ‘Millî Görüş’ geleneğinden gelen/yetişen kadrolarca yönetilen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nı - yeniden! - CHP’ye kazandırmayı başardı. AKP, İstanbul’un kaybedilmesini bir türlü kabullenemedi. İmamoğlu kimdi? Elinde ‘sihirli değnek’ mi vardı?

Osmanlı’nın Rum ‘Valide Sultanları’

Orhan Gâzi’nin birinci eşi ‘Holofira’ ya da ‘Nilüfer Hatun’, Osmanlı Hanedanı’na giren ilk ‘yabancı kökenli gelin’ti. Kroniklere/tarihçilere bakılırsa, oğullarının padişahlığını gören ‘ecnebi’ hanım sultanların sayısı 23 idi! Bazılarına göre, adet daha da fazlaydı!

‘Türk Kasabı’ Kuyucu Paşa / 2

Kuyucu Murat Paşa, hac vazifesini de yerine getirdi. Yemen Beylerbeyi iken, ‘Seyfullah’ - ‘Allah’ın Kılıcı’! - diye bilinen ünlü Arap komutan Hâlid bin Velîd’in palasını bulup satın aldı! Tarihçiler, ‘Giriştiği savaşlarda Velîd’in silahını kullandığını,’ yazacaktı!

‘Türk Kasabı’ Devşirme - 1

Kuyucu, 90’ına ulaşmış inatçı ihtiyardı. Devleti ve padişahı, her daim ‘nimet’ bildi. Aldığı em(irle)ri, harfiyen - hatta fazlası ile abartarak! - uyguladı. ‘Devşirme yönetimindeki’ Osmanlı’nın Anadolu’da katlanılmaz dereceye varan icraatına karşı durmaktan başka çaresi kalmayan kişilere ve kitlelere karşı, tarihte örneğine pek az rastlanan kanlı sindirme harekâtına girişti!

Babasını Ağılayan Padişah!

2. Bâyezid de, babası Fatih Sultan Mehmet gibi ‘zehirlendi’! Tarihçi Reşat Ekrem Koçu’nun satırlarına göre, ‘pek çok müverrihin paylaştığı ortak fikir: ‘Oğlu Şehzade Selim tarafından ağılandığı’ydı! Bedduası da: ‘Oğul! Kılıcın keskin ama ömrün kısa olsun!’ idi.’

Fatih’in ‘Çapkın’ Şehzadesi

Fatih’in 2. oğlu, Şehzade Mustafa, askerliğe yatkındı, şiir söylerdi. Yakışıklı, hareketli ve ‘hercaî’ idi. Saray’ın ve hareminin cinsi latiflerini kendine hayran ederdi. ‘Güzelleri yalnız bırakmayı sevmediği,’ kayıtlara geçildi. Bu yüzden de hayatını yitirecekti!’

‘Paşanın Güzel Karısına Göz Koyan’ Padişah

Çeyrek asırlık süreçte her gün ölüm korkusuyla yaşayan Şehzade İbrahim, tahta çıkınca hayattan kâm almaya girişti. Harem, - yakın çevresinin ve yağcılarının da yardımıyla! - güzel cariyelerle dolup taştı. Ama Padişah’ın gözü doymadı. Kendine methedilen evli hanımlara da el atmaya, gönül eğlendirmeye kalkıştı!

Diğer Muhtelif Yazıları

CIA’nin Hedefindeki ‘Düşünce Silahşoru’

Osman Nuri Koçtürk, tek başına ABD’ye kafa tuttu/savaş açtı. Süt tozu, hibrit tohum, yumurta/et tavuğu, soya yağı, yabancı menşeli gübre gibi hayati ürünlere karşı çıktı. Süper/’emperyalist’ devletlerin, ‘zayıf müttefiklerinin topraklarını ve insanlarını deneylerinin malzemesi olarak kullandığını’ ortaya koydu/ispat etti. ‘Yeniçağın yeni silahlarını teşhir etti!’

‘Bilinmeyen’ İmamoğlu / 2

Ekrem İmamoğlu, 25 yıl ‘Millî Görüş’ geleneğinden gelen/yetişen kadrolarca yönetilen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nı - yeniden! - CHP’ye kazandırmayı başardı. AKP, İstanbul’un kaybedilmesini bir türlü kabullenemedi. İmamoğlu kimdi? Elinde ‘sihirli değnek’ mi vardı?

‘Bilinmeyen’ İmamoğlu / 1

Ekrem İmamoğlu, 25 yıl ‘Millî Görüş’ geleneğinden gelen/yetişen kadrolarca yönetilen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nı - yeniden! - CHP’ye kazandırmayı başardı. AKP, İstanbul’un kaybedilmesini bir türlü kabullenemedi. İmamoğlu kimdi? Elinde ‘sihirli değnek’ mi vardı?

Cem Karaca’dan ‘Karabağ Şarkısı’

Cem Karaca, babası Mehmet Bey’in öğüdüne bağlı kaldı: ‘Bu toprakların ezgilerini söyledi!’ Türk Dünyası’na ilgisini hiç azaltmadı. Karabağ’ın işgalini telin etti! ‘Karabağ Şarkısı’nı besteledi. ‘Nerede Kalmıştık?’ adlı kasetinde yer verdi.

Adı Filistin Olan Sevda

Cem Karaca, ülke ve dünya sorunlarıyla yakından ilgilendi. Filistin’in ezilen halkına karşı özel alâka/sempati duydu. ‘Mutlaka Yavrum’ gibi bazı popüler parçalarını ithaf etti. Kamuoyunda farkındalık yaratmaya çalıştı.

‘GPS’li Bavul’ İle Taşınan Dolarlar

‘Kısa sürede yüksek kazanç sağlama’ vaadi çoğu kişiye çekici geldi. ‘Tatlı dilin yılanı yuvasından çıkarması gibi, ‘emeksiz yemek’ hayali - aslında! - bütün birikimleri yok edecekti…’

Maksim Gorki ‘Seven Banker’

Adından daha ziyade mesleki unvanı ile tanındı. Her gün gazetelerin birinci sayfalarını haber(ler)i, iç yapraklarını da reklam(lar)ıyla doldururdu. Tek kanallı TRT televizyonunda günün her saatinde şirketlerinin ‘paralı tanıtımını’ yapan kısa bantlar dönerdi. Bankalardan daha fazla mevduat toplamayı başardı. Yüksek faiz dağıtırdı. Ama yükselişi gibi ‘inkırazı’/çöküşü de pek hızlıydı. ‘Banker Kastelli’ olarak bilinen, milyonlarca kişiyi peşinden sürükleye(bile)n Abidin Cevher Özden kimdi?